Τι είναι η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ)

Η  Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) αναφέρεται σε πρωτογενείς γλωσσικές δυσκολίες, χωρίς εμφανή υποκείμενη αιτιολογία, όπως η καθυστέρηση ανάπτυξης, ο αυτισμός, οι νευρολογικές βλάβες ή η απώλεια ακοής (Leonard, 1998; Bishop & Norbury, 2008). Ο όρος ΑΓΔ σημαίνει ότι το γλωσσικό έλλειμμα, δεν συμβαδίζει με αντίστοιχα ελλείμματα σε άλλες πτυχές της ανάπτυξης, ιδιαίτερα στη μη λεκτική νοημοσύνη. Αυτό όμως δεν συνεπάγεται ότι το παιδί δεν αντιμετωπίζει και άλλες δυσκολίες. Έτσι, πολύ συχνά παιδιά με ΑΓΔ αντιμετωπίζουν και δυσκολίες στις κινητικές δεξιότητες, σε γνωστικές λειτουργίες, στη συγκέντρωση της προσοχής και στην ανάγνωση (Hill, 2001).

Στη σχετική βιβλιογραφία, η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) συναντάται επίσης και με άλλους όρους, όπως «ειδική γλωσσική διαταραχή», «ειδικά γλωσσικά ελλείμματα», «ειδικές δυσκολίες στην ομιλία και στη γλώσσα», «πρωτογενή γλωσσικά ελλείμματα» ή «αναπτυξιακή δυσφασία».

Συχνότητα εμφάνισης

Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες (TombLin et al., 1997), το ποσοστό εμφάνισης της Αναπτυξιακής Γλωσσικής Διαταραχής (ΑΓΔ) σε παιδιά προσχολικής ηλικίας ανέρχεται στο 7%. Έρευνες επίσης έχουν δείξει πως το 1/3 των παιδιών με ΑΓΔ παρουσιάζουν δυσκολίες σε περισσότερους από έναν τομείς της γλώσσας.

Επίσης, σύμφωνα με τα δεδομένα της παραπάνω έρευνας η ΑΓΔ εμφανίζεται πιο συχνά στα αγόρια συγκριτικά με τα κορίτσια, με ποσοστό 8% και 6% αντίστοιχα. Στην Ελλάδα η συχνότητα εμφάνισης της ΑΓΔ δεν είναι δυνατό να καθοριστεί με ακρίβεια, διότι δεν υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα. Ωστόσο, από τα υπάρχοντα κλινικά στοιχεία προκύπτει ότι η συχνότητα εμφάνισης της ΑΓΔ σε παιδιά προσχολικής ηλικίας κυμαίνεται από 7% έως 10%.

Πιθανές ενδείξεις γλωσσικών δυσκολιών

Κάποιες πιθανές ενδείξεις προβλημάτων στην ανάπτυξη της γλώσσας του παιδιού είναι οι ακόλουθες:

1. Η έλλειψη γλωσσικού παιχνιδιού σε βρέφος 3-4 μηνών – είτε με τον εαυτό του, είτε με τους άλλους

2. Η έλλειψη ανταπόκρισης στο άκουσμα κοντινών ήχων κατά τη βρεφική ηλικία

3. Η μη χρήση  μεμονωμένων λέξεων  με νόημα από ένα βρέφος  21 μηνών (μέσος όρος: 12-16 μήνες)

4. Η μη χρήση προτάσεων  2-3 λέξεων από ένα βρέφος  24 μηνών

5. Η χρήση δυσκατάληπτης ομιλίας από  παιδί 4 ετών (μέσος όρος: 3 ετών)

6. Όταν το παιδί αντιμετωπίζει δυσκολία στο να κατακτήσει γραμματικούς κανόνες σε ηλικία 5 ετών (μέσος όρος: 4 ετών)

7. Η χρήση περιορισμένου λεξιλογίου μετά τα 5 έτη (μέσος όρος: 3-4 ετών)

8. Η προσκόλληση σε ανώριμη ομιλία μετά τα 6 έτη

9. Οποιαδήποτε υποψία για πρόβλημα ακοής.

Δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΑΓΔ

Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΑΓΔ παρουσιάζουν μεγάλη ετερογένεια, τόσο ως προς τον τομέα της γλώσσας στον οποίο υπολείπονται όσο και ως προς τον βαθμό των δυσκολιών. Αυτές οι πρωτογενείς δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά με ΑΓΔ ανήκουν σε δύο κυρίως κατηγορίες:

Α. Προβλήματα που επηρεάζουν τις δομικές πτυχές της γλώσσας (φωνολογία, σύνταξη, λεξιλόγιο). Μπορούν να εμφανίζονται ως ελλείμματα στην ακουστική επεξεργασία, στην ανάσυρση και παραγωγή λέξεων. Τα παραπάνω μπορούν να επηρεάζουν τόσο τους τομείς της κατανόησης όσο και της έκφρασης.

Β. Προβλήματα που επηρεάζουν κυρίως την πραγματολογία και την αφηρημένη κατανόηση. Τέτοια προβλήματα μπορούν να εκδηλώνονται ως δυσκολίες κοινωνικής επικοινωνίας και ως προβλήματα κατανόησης και παραγωγής της γλώσσας.

Συναισθηματικές δυσκολίες και προβλήματα συμπεριφοράς σε παιδιά με ΑΓΔ

Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία, τα παιδιά με ΑΓΔ ανήκουν σε ομάδα υψηλού κινδύνου για ταυτόχρονη εμφάνιση και άλλων ψυχολογικών προβλημάτων, με το ποσοστό συννοσηρότητας να κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα, μεταξύ 50% και 80%. Οι βασικές ψυχολογικές διαταραχές που συναντώνται σε παιδιά με ΑΓΔ είναι οι παρακάτω:

• Συναισθηματικές δυσκολίες

                       - Ψυχικές διαταραχές άγχους - κοινωνική φοβία

                       - Κατάθλιψη

• Προβλήματα συμπεριφοράς

                       - Διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητα

                       - Διαταραχή διαγωγής

                       - Νεανική παραβατικότητα.